1BOQ คืออะไร?
BOQ (Bill of Quantities) หรือ "บัญชีแสดงปริมาณงานและราคา" คือเอกสารที่แจกแจงรายการงานก่อสร้างทั้งหมดของโครงการ พร้อมปริมาณวัสดุ ค่าแรง และราคาต่อหน่วย ตั้งแต่งานเสาเข็มไปจนถึงงานทาสี
พูดง่ายๆ BOQ คือ "ใบเสนอราคาแบบละเอียด" ที่บอกว่าเงินทุกบาทของงานก่อสร้างถูกใช้ไปกับอะไรบ้าง ถ้าเปรียบการสร้างบ้านเป็นการทำอาหาร BOQ ก็คือสูตรอาหารที่บอกทั้งวัตถุดิบ ปริมาณ และราคา
2ทำไม BOQ จึงสำคัญที่สุดในงานก่อสร้าง?
- ควบคุมต้นทุน — รู้ล่วงหน้าว่างานจะใช้เงินเท่าไหร่ ป้องกันงบบานปลาย
- เปรียบเทียบราคาผู้รับเหมา — เทียบราคาแต่ละเจ้าแบบรายการต่อรายการ ไม่ใช่แค่ราคารวม
- ใช้เบิกงวดงาน — การแบ่งจ่ายเงินตามความคืบหน้าอ้างอิงจาก BOQ
- ป้องกันข้อพิพาท — เมื่อมีปัญหาเรื่องเนื้องานหรือวัสดุ BOQ คือหลักฐานอ้างอิง
- วางแผนการเงิน — ผู้รับเหมาที่อ่าน BOQ เป็นจะรู้ว่าต้องเตรียมเงินหมุนเมื่อไหร่ เท่าไหร่
จากประสบการณ์ 36 ปีของลุงช่าง ปัญหา "ผู้รับเหมาขาดทุนโดยไม่รู้ตัว" กว่า 80% มาจากการประเมินราคาผิดตั้งแต่ขั้นตอน BOQ เพราะถอดแบบไม่ครบ ลืมคิดค่าแรง หรือไม่เผื่อค่าวัสดุเสียหาย
3โครงสร้างของ BOQ มีอะไรบ้าง?
BOQ มาตรฐานแบ่งเป็นหมวดหลักๆ ดังนี้
- งานโครงสร้าง — เสาเข็ม ฐานราก เสา คาน พื้น
- งานสถาปัตยกรรม — ผนัง หลังคา ประตูหน้าต่าง กระเบื้อง สี
- งานระบบ — ไฟฟ้า ประปา สุขาภิบาล ระบายน้ำ
- งานภายนอก — รั้ว ถนน จัดสวน
แต่ละรายการจะระบุ: รายละเอียดงาน / หน่วย / ปริมาณ / ราคาวัสดุต่อหน่วย / ค่าแรงต่อหน่วย / ราคารวม
4ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในการทำ BOQ
- ถอดแบบไม่ครบ ลืมรายการเล็กๆ ที่รวมกันแล้วเป็นเงินก้อนใหญ่ (เช่น งานเก็บรายละเอียด งานขนย้าย)
- ไม่เผื่อเปอร์เซ็นต์วัสดุเสียหาย (waste) — กระเบื้องควรเผื่อ 5-10%
- ใช้ราคาวัสดุเก่า ไม่อัปเดตตามตลาด
- ลืมค่าใช้จ่ายแฝง เช่น ค่าขนส่ง ค่านั่งร้าน ค่าเครื่องมือ ค่าดำเนินการ
- คิดค่าแรงต่ำเกินจริงเพื่อให้ชนะประมูล แล้วมาขาดทุนตอนทำงาน
5อยากอ่าน BOQ เป็น ทำ BOQ ได้ ต้องเริ่มยังไง?
การอ่านและทำ BOQ ให้เป็นต้องเข้าใจ 3 เรื่องพร้อมกัน: อ่านแบบก่อสร้างให้ออก (ไม่งั้นถอดปริมาณไม่ได้), รู้ราคาวัสดุและค่าแรงจริงในตลาด และ เข้าใจขั้นตอนการก่อสร้างจริงหน้างาน ว่างานแต่ละอย่างซ่อนต้นทุนอะไรไว้บ้าง
ทั้งหมดนี้คือสิ่งที่ลุงช่างสอนใน คอร์สรวมเทคนิคงานก่อสร้าง The Principle + Personal Branding — สอนสด 2 วันเต็ม พร้อมเทคนิค "ก่อสร้างโดยใช้ทุน 0 บาท" จากการวางแผนการเงินด้วย BOQ
อยากเรียนรู้เทคนิคงานก่อสร้างครบทุกมิติแบบเจาะลึก?คอร์สสอนสด 2 วันเต็ม 6 โมดูล โดยลุงช่าง — อ่านแบบ, BOQ, สัญญา, โครงสร้าง, ตรวจรับงาน, Personal Branding
ดูรายละเอียดคอร์ส →💬 คำถามที่พบบ่อย
BOQ ย่อมาจากอะไร?
BOQ ย่อมาจาก Bill of Quantities แปลว่า บัญชีแสดงปริมาณงานและราคา เป็นเอกสารแจกแจงรายการงาน ปริมาณวัสดุ ค่าแรง และราคาของงานก่อสร้างทั้งโครงการ
ใครเป็นคนทำ BOQ?
โดยทั่วไปผู้ออกแบบ (สถาปนิก/วิศวกร) หรือ QS (Quantity Surveyor) เป็นผู้จัดทำ แต่ผู้รับเหมาที่ดีต้องถอดแบบทำ BOQ ของตัวเองได้ เพื่อตรวจสอบราคาและไม่ให้ขาดทุน
เจ้าของบ้านจำเป็นต้องเข้าใจ BOQ ไหม?
จำเป็นมาก เพราะ BOQ ช่วยให้เปรียบเทียบราคาผู้รับเหมาแต่ละเจ้าได้อย่างยุติธรรม ตรวจสอบได้ว่าราคาแพงหรือถูกเกินจริงตรงรายการไหน และใช้ควบคุมการเบิกจ่ายงวดงาน
ทำ BOQ ผิดพลาดจะเกิดอะไรขึ้น?
ผู้รับเหมาอาจขาดทุนโดยไม่รู้ตัวจากการประเมินราคาต่ำกว่าต้นทุนจริง ส่วนเจ้าของบ้านอาจถูกเรียกเก็บเงินเพิ่มกลางทาง หรือได้งานที่ลดสเปกวัสดุเพื่อชดเชยส่วนที่ประเมินพลาด